Circulair ondernemen voor mkb vaak hoofdpijndossier

Nieuwe Europese regels rond duurzaamheid en ketentransparantie zetten het Limburgse mkb verder onder druk. Grote bedrijven moeten door wetgeving zoals de CSRD steeds uitgebreider rapporteren over CO₂-uitstoot, materiaalgebruik en de duurzaamheid van hun keten, waardoor die druk ook doorschuift naar kleinere leveranciers en onderaannemers. Tegelijk blijven energieprijzen hoog, raakt het stroomnet voller en kosten investeringen in filtersystemen, elektrificatie, opslag en recyclinginstallaties vaak tonnen. Juist daardoor blijkt circulair ondernemen voor veel mkb’ers minder eenvoudig dan het groene imago doet vermoeden.

Toch kan circulariteit bedrijven ook veel opleveren. Minder afval betekent lagere afvoerkosten. Hergebruik van metalen en materialen vermindert de afhankelijkheid van dure grondstoffen. Refurbished apparatuur is vaak tientallen procenten goedkoper dan nieuw. Bij metaalrecycling ligt het energieverbruik bovendien fors lager dan bij productie uit nieuwe ertsen. Juist daarom groeit circulariteit zo hard. Niet alleen uit duurzaamheidsoverwegingen, maar ook omdat grondstoffen duurder worden en leveringsketens kwetsbaarder zijn geworden.

Extra techniek, extra energie

Toch schuurt het vooral bij kleinere bedrijven. Een circulair proces vraagt vaak extra techniek: filtersystemen, opslag, logistiek, sortering of elektrificatie. Dat kost geld en gaat al snel om tonnen. Tegelijk produceren kleinere bedrijven vaak te weinig reststromen om zulke investeringen snel rendabel te maken.

Om die barrière te doorbreken, zoeken ondernemers steeds vaker steun bij fiscale regelingen zoals de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). Daarnaast ligt een belangrijke sleutel in samenwerking. Waar een individuele mkb’er te weinig reststromen heeft om een dure installatie terug te verdienen, biedt samenwerking op bedrijventerreinen soms uitkomst. Door reststromen centraal in te zamelen en volumes te bundelen, ontstaat er wél voldoende schaalgrootte.

Balans tussen kosten en baten

Zonder die schaalgrootte blijft het echter passen en meten. Materialen moeten worden gereinigd, vervoerd, gescheiden of opnieuw verwerkt. Zeker bij hoge stroomprijzen kan een deel van de milieuwinst economisch verdampen. Circulariteit draait daardoor niet alleen om duurzaamheid, maar ook om energieprijzen, schaalgrootte en rendement.
Bij Mayfran International (Landgraaf) draait het precies om die wereld. Het bedrijf levert systemen voor afval- en koelmiddelhandling, filtratie en materiaalverwerking in de metaalindustrie. Technologie die bedrijven helpt om grondstoffen langer in de keten te houden en verlies te beperken.

Een metaalspan die opnieuw gebruikt wordt, hoeft niet opnieuw uit een mijn te komen. Dat scheelt grondstoffen, transport en energie. Maar tegelijk vraagt die verwerking zelf ook om extra techniek en stroomverbruik. Circulariteit loont eigenlijk pas wanneer de waarde van teruggewonnen materialen hoger ligt dan de extra kosten van verwerking en energie.

Een vergelijkbare spanning speelt bij ROCKWOOL. Daar wordt steenwol geproduceerd uit gesmolten basalt in een proces met extreem hoge temperaturen. Het bedrijf bouwt momenteel twee productielijnen om naar elektrische smelttechnologie op groene stroom. Volgens ROCKWOOL moet de CO₂-uitstoot op die lijnen daardoor met circa 80 procent dalen. Tegelijk laat juist dit project zien hoe ingewikkeld industriële verduurzaming eigenlijk is. De omschakeling vraagt enorme investeringen, extra netcapaciteit en een fabriek die ondanks alles zeer energie-intensief blijft.

Toch ontstaan door deze en andere innovaties nieuwe kansen. Onderzoekers van TNO presenteerden onlangs bijvoorbeeld een lasertechniek waarmee zonnepanelen veel efficiënter gerecycled kunnen worden. Volgens de onderzoekers kan tot 99 procent van het zilver uit oude zonnepanelen worden teruggewonnen. Maar ook met silicium lukt dat schoner en met minder energieverlies dan bij bestaande technieken.

Dat soort innovaties laat zien waar de echte ontwikkeling waarschijnlijk zit. Niet in slogans, maar in technologie die circulariteit daadwerkelijk goedkoper, slimmer en energiezuiniger maakt. Uiteindelijk draait het ook hier om dezelfde wetmatigheid: circulariteit overleeft alleen als de economische realiteit en de ecologische ambitie met elkaar in balans zijn.

Bron: Ondernemen in Limburg