Terugblik PVB Limburg jaarevent: Samen Vooruit!

Hoe krijg je ondernemers zover dat ze samen aan de slag gaan met energie, water, vergroening of mobiliteit? En misschien nog belangrijker: hoe zorg je dat plannen niet alleen op papier blijven staan?

Tijdens het PVB Limburg jaarevent ‘Samen Vooruit’ op 16 september in Villa Flora in Venlo werd duidelijk hoeveel er de afgelopen jaren in beweging is gekomen. Maar ook waar de volgende uitdaging ligt. De organisatiegraad groeit, samenwerkingen zijn opgebouwd en op steeds meer bedrijventerreinen ontstaan concrete initiatieven. Nu is het tijd om door te pakken.

Van organiseren naar realiseren:
PVB Limburg maakt zich op voor de volgende stap

PVB Limburg begon met een stevige ambitie. Voor 1 mei 2027 op minimaal 49 Limburgse bedrijventerreinen de organisatiegraad intensiveren of verhogen. Daarnaast op minimaal 10 terreinen een local energy hub en/of collectieve projecten rond klimaatadaptatie realiseren.

Tijdens het jaarevent maakte Jan-Willem Tolkamp van LIOF de balans op. Er lopen inmiddels volop initiatieven en op steeds meer plekken weten ondernemers, gemeenten en andere partijen elkaar te vinden. Daarmee komt ook een nieuwe vraag in beeld: waar zit nu de bottleneck? Want elkaar vinden is één, gezamenlijk een project starten is een volgende stap.

Energy hubs breder bekijken

Mike Ummels van Provincie Limburg nam de aanwezigen mee in de ontwikkeling van energy hubs. Waar de aandacht lange tijd sterk lag op elektriciteit, wordt de scope breder. Ook warmte-uitwisseling, waterstof en collectieve laadpleinen kunnen onderdeel zijn van de oplossing. Tegelijkertijd verschuift de aandacht steeds meer van onderzoek naar uitvoering. Vanaf oktober komt er via RVO een landelijke subsidieregeling voor haalbaarheidsonderzoeken. De provincie onderzoekt nog hoe zij daarop kan aansluiten.

Maar juist ná zo'n haalbaarheidsonderzoek ontstaat een belangrijk vraagstuk. Hoe financier je de assets en proceskosten die nodig zijn om een energy hub daadwerkelijk te realiseren? En welke projecten hebben de grootste maatschappelijke, economische én netimpact? Factoren als haalbaarheid, urgentie, betrokkenheid en organisatiegraad spelen daarbij een belangrijke rol.

Persoonlijk contact staat voorop

Hoe zo'n ontwikkeling er in de praktijk uitziet, liet Vueke-Copete Nelissen van gemeente Eijsden-Margraten zien aan de hand van bedrijventerrein Gronsveld. Vanuit RES Zuid-Limburg was capaciteit beschikbaar om een nieuw project te starten, terwijl ondernemers op het terrein steeds nadrukkelijker tegen energieschaarste aanliepen.

Een georganiseerde ondernemersvereniging was er niet. Wel een appgroep. De gemeente begon daarom met een bijeenkomst om ondernemers te informeren en enthousiasmeren. Tien tot twaalf bedrijven wilden meedoen. Daarna volgden bedrijfsbezoeken en energieanalyses, waarbij ook toekomstplannen en knelpunten van ondernemers werden besproken. Uiteindelijk werd het traject opgesplitst in twee sporen: de energy hub én het versterken van de organisatiegraad.

Dat leverde meer op dan alleen inzicht in energie. De gemeente kwam persoonlijk bij ondernemers over de vloer en hoorde wat er speelde. Dat werd gewaardeerd. Tegelijk groeiden gemeentelijke teams rond economie en duurzaamheid dichter naar elkaar toe.

De lessen uit Gronsveld zijn verrassend praktisch: zorg voor een herkenbaar gezicht dat het project trekt, houd ondernemers op de hoogte en investeer in relatiemanagement. Want een ondernemer werkt nu eenmaal op een andere manier dan een overheid. En misschien wel de belangrijkste les: wie samen aan energie begint, kan onderweg veel meer vormen van samenwerking ontdekken.

Organisatie als vertrekpunt

In Midden-Limburg is al goed zichtbaar wat zo'n georganiseerde basis kan opleveren. Wilbert Beurskens, coördinator bedrijventerreinen Roermond, liet zien hoe PVB Limburg samenwerkt met Parkmanagement Midden-Limburg. PVB Limburg ondersteunt en verbindt rond de provinciale opgaven, terwijl het parkmanagement deze vertaalt naar concrete projecten voor ondernemers, bijvoorbeeld rond energy hubs, netcongestie en collectieve verduurzaming.

Dat levert inmiddels een breed palet aan projecten op. Op Roerstreek wordt bijvoorbeeld gewerkt aan groen in combinatie met verkeer, waterbeschikbaarheid en een energieplan. Op Stadsrand Noord spelen vergroening en een energy hub. Daarmee wordt zichtbaar dat organisatiegraad geen doel op zich is. Het is de basis van waaruit bedrijven gezamenlijk grotere vraagstukken kunnen oppakken.

Eerst dezelfde kant op kijken

Dat samenwerken niet vanzelf ontstaat, bleek ook uit het verhaal van Vieky Brands-Luijken en Jos Gitmans van gemeente Venlo. Op bedrijventerrein Spikweide speelt al decennialang een probleem met water. Het terrein stamt uit 1950 en is ingericht volgens de inzichten van toen, waarbij percelen vrijwel volledig konden worden bebouwd. Bij zware piekbuien heeft dat grote gevolgen. Water kan zelfs via het rioolsysteem terugkomen en voor flinke overlast zorgen.

Ondernemers en gemeente keken aanvankelijk ieder vanuit hun eigen werkelijkheid naar het probleem. Het kostte lange tijd om de relatie op te bouwen en de verschillende belangen en verantwoordelijkheden bij elkaar te brengen. Via PVB Limburg werd het gesprek met ondernemers gestart: wat speelt hier nu écht en wat is voor jullie het belangrijkst?

Daarmee werd ook duidelijk wie waar aan zet is. Ondernemers hebben een verantwoordelijkheid op het eigen terrein, de gemeente in de openbare ruimte en PVB Limburg vervult de rol van projecttrekker. Pas wanneer die werelden bij elkaar komen, ontstaat ruimte voor een gezamenlijke oplossing.

Ook in Belfeld wordt die verbinding gezocht. Daar wordt bij de ontwikkeling van een lokale energy hub niet alleen gekeken naar het bedrijventerrein, maar ook naar een mogelijke koppeling met de energiegemeenschap in het dorp.

Bewustzijn moet nog groeien

Na de praktijkverhalen uit de regio brachten Niels Gisbertz en Lara Klaassen van OML de ervaringen binnen PVB Limburg samen. Een belangrijke les: een ingang op een bedrijventerrein maakt verschil. Als er al een parkmanager of ondernemersvereniging is, kun je sneller beginnen. Is die structuur er niet, dan moet eerst worden gewerkt aan vertrouwen en bewustwording.

En zelfs dan volgt actie niet vanzelf. Bij energie speelt bijvoorbeeld de vraag hoeveel capaciteit een bedrijf in de toekomst daadwerkelijk nodig heeft. Wat gebeurt er als het wagenpark elektrificeert? Welke laadcapaciteit vraagt dat? Dat bewustzijn moet bij veel ondernemers nog groeien.

Daarbij is een energy hub geen eenvoudige oplossing voor netcongestie. Het slagingspercentage is laag en onderweg kunnen allerlei belemmeringen ontstaan: van een ontbrekende businesscase en technische beperkingen tot financiering en juridische kaders. De boodschap: blijf zoeken naar wat wél mogelijk is, ook als de oorspronkelijke oplossing niet haalbaar blijkt.

Bij klimaatadaptatie kan juist een kleine, pragmatische aanpak beweging creëren. In Nederweert werd bijvoorbeeld samen met ondernemers een concreet aanjaagproject opgezet. Door zichtbaar iets in de publieke ruimte te doen, kwam ook het bredere gesprek over klimaatadaptatie op gang.

Limburg heeft een stevige basis

De inspanningen van de afgelopen jaren hebben Limburg inmiddels een stevige uitgangspositie gegeven. Marisol Elisabeth van PVB Nederland liet zien dat bijna 60 procent van de Limburgse bedrijventerreinen georganiseerd is. Landelijke ervaringen laten zien dat er geen uniforme succesformule bestaat, maar dat actieve aanjagers, financiële ondersteuning, lokale samenwerking en concrete thema's als energie en vergroening belangrijke voorwaarden zijn.

Daarmee kwam tijdens het jaarevent ‘Samen Vooruit’ ook de blik op de toekomst. Het landelijke PVB-programma loopt formeel in 2027 af en kan mogelijk nog een jaar worden verlengd. PVB Nederland werkt ondertussen aan een voorstel voor het vervolg. Want de basis die de afgelopen jaren is opgebouwd, is te waardevol om daarna verloren te laten gaan.

Voor Limburg betekent dat dat de komende periode niet alleen draait om méér bedrijventerreinen organiseren. De volgende fase dient zich al aan. De contacten zijn gelegd, samenwerkingsverbanden opgebouwd en vraagstukken liggen op tafel.

Nu komt het aan op het starten van projecten én het borgen van de samenwerking die daarvoor nodig is. Van organiseren naar realiseren, zodat die beweging ook na PVB Limburg doorgaat.